Khai thác tiền mã hóa đã thực sự lụi tàn?

Không còn nghi ngờ gì nữa — thời hoàng kim của khai thác tiền mã hóa dường như đã qua. Sự kết hợp tai hại giữa giá cả sụt giảm, chi phí vận hành leo thang và mối đe dọa thường trực từ việc siết chặt quản lý đang khiến nhiều người tự hỏi liệu việc đào coin đã đi đến hồi kết hay chưa. Các con số vẽ nên một bức tranh nghiệt ngã mà ngay cả những nhà đầu tư lạc quan nhất cũng khó lòng phớt lờ.

Tác động từ những đợt sụp đổ thị trường gần đây

Đây là một năm đầy những biến động kỷ lục của toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa, trong đó các công ty khai thác phải hứng chịu những tổn thất nặng nề nhất. Những người đào Bitcoin đã mất khoảng 6 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường chỉ trong tháng 3 đầy ảm đạm — một tín hiệu cảnh báo về sự thanh lọc diện rộng trên toàn ngành. Cú sập thị trường vào tháng 9 thậm chí còn tàn khốc hơn, với hơn 17 tỷ USD bị thanh lý khi tổng vốn hóa thị trường lao dốc xuống các mức thấp lịch sử.

Tháng 10 đặc biệt khốc liệt, bị kéo lùi bởi các căng thẳng địa chính trị và chính sách thương mại quyết liệt, bao gồm việc áp thuế 100% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Bitcoin đã rơi từ 122.000 USD xuống dưới 102.000 USD chỉ trong vài ngày, và Ethereum cũng bị thổi bay tới 30% trong cùng khoảng thời gian đó. Những biến động dữ dội này đã dẫn đến việc thanh lý khoảng 19 tỷ USD các vị thế đòn bẩy trên các sàn giao dịch phái sinh tiền mã hóa, tạo nên một cú sốc tài chính lan rộng đến từng ngóc ngách của bức tranh khai thác.

Các công ty khai thác quy mô lớn như Marathon Digital Holdings (MARA) đã chứng kiến giá cổ phiếu của mình sụp đổ, bởi chính những yếu tố kéo tụt giá trị của Bitcoin — khả năng sinh lời từ hoạt động đào suy giảm và giá trị bảng cân đối kế toán thu hẹp đối với các đơn vị nắm giữ — đang giáng đòn nặng nề lên các doanh nghiệp này. Khai thác coin, từng là một ngành công nghiệp bùng nổ, giờ đây chẳng khác nào một nghĩa địa ngổn ngang những dàn máy bị bỏ hoang và các doanh nghiệp phá sản đang chật vật để duy trì sự sống.

Áp lực từ chi phí vận hành

Bài toán kinh tế của việc khai thác ngày càng trở nên khốc liệt. Sự kiện Bitcoin halving vào tháng 4 năm 2024 đã chứng kiến phần thưởng khối giảm từ 6,25 BTC xuống 3,125 BTC, cắt giảm một nửa doanh thu của thợ đào trong khoảng thời gian đó. Trong khi đó, độ khó khai thác đã tăng vọt lên 113,76 nghìn tỷ tại khối 890.637, đồng nghĩa với việc chỉ những cơ sở vận hành hiệu quả nhất mới có thể trụ lại.

Đặc biệt đối với các thợ đào, tối ưu hóa đã trở thành yếu tố sống còn vì chi phí năng lượng quyết định tất cả, và điều này dẫn đến sự phân hóa địa lý với những hệ quả sâu rộng cho mọi bên liên quan. Các thợ đào ở những khu vực có chi phí đắt đỏ như Hoa Kỳ phải trả hơn 0,10 USD cho mỗi kWh điện và gặp rất nhiều khó khăn để hòa vốn. Ngược lại, các cơ sở ở Trung Đông và Trung Á được hưởng mức giá trợ cấp chỉ từ 0,035 USD đến 0,07 USD mỗi kWh — tạo nên một sân chơi bất đối xứng khiến nhiều thợ đào phương Tây phải hoàn toàn rời bỏ ngành.

Hậu quả môi trường từ việc khai thác Bitcoin cũng vô cùng nghiêm trọng, khi hoạt động này chịu trách nhiệm cho 60 đến 75 triệu tấn CO₂ thải ra mỗi năm. Một số trang trại khai thác thậm chí còn hồi sinh các nhà máy nhiệt điện than và khí đốt đã đóng cửa để có nguồn điện, đi ngược lại nhiều năm nỗ lực giảm phát thải carbon, và vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các nhóm môi trường cũng như cơ quan quản lý.

Sự siết chặt của luật pháp — Hồi kết của một kỷ nguyên

Các chính phủ trên khắp thế giới đã phát động chiến dịch kiểm soát hoạt động khai thác tiền mã hóa, ban hành một số đạo luật nghiêm ngặt nhất cấm triệt để các cơ sở vận hành. Kazakhstan đã áp thuế tiêu thụ 0,05 USD cho mỗi kWh, và Canada đơn giản là đã chủ động cấm thợ đào tiếp cận lưới điện. Những động thái này đã biến môi trường pháp lý trở nên tiêu cực đến mức nhiều công ty buộc phải rời đi hoặc chuyển dịch sang các khu vực tài phán khác (thân thiện hơn).

Các công ty khai thác niêm yết công khai hiện nay cũng phải đối mặt với sự phức tạp nặng nề khi phải đưa các báo cáo Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào phần công bố thu nhập hàng quý — một thủ tục tốn kém thêm hàng triệu USD chi phí tuân thủ, tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận. Chúng ta đã tạo ra một môi trường pháp lý quá cồng kềnh và đắt đỏ để xoay xở, đến mức chỉ những thế lực mạnh nhất (lớn nhất và dồi dào tài chính nhất) mới có thể duy trì sự tuân thủ.

Giá sụt giảm, chi phí cao ngất ngưởng và các nhà quản lý thù địch đã biến hoạt động khai thác tiền mã hóa thành một địa ngục trần gian trong năm 2024. Ngành công nghiệp từng được kỳ vọng sẽ thay đổi thế giới và mở ra con đường tự do tài chính, nay chẳng khác nào một vết tích dở dang của một dự án công nghệ thất bại khác.

Khan hiếm phần cứng và gián đoạn chuỗi cung ứng

Góp phần làm gia tăng thách thức cho ngành là tình trạng thiếu hụt chất bán dẫn toàn cầu, dẫn đến cơn khủng hoảng đẩy giá phần cứng khai thác tăng cao. Các thiết bị đào ASIC hiệu năng tốt nhất mà chỉ vài năm trước đây đã bị loại bỏ khỏi lưu thông với giá 2-3 nghìn USD thì nay có thể bán được với giá hơn 8 nghìn USD (thậm chí 12 nghìn USD), một phần do tình trạng thiếu chip ngày càng trầm trọng và các trung tâm dữ liệu cùng các doanh nghiệp AI phải củng cố vị thế của họ. Sự biến động của Bitcoin cùng với sự tăng giá phần cứng tương ứng đã khiến các thợ đào mới gần như không thể mạo hiểm gia nhập thị trường, trong bối cảnh các cơ sở khai thác hiện tại thậm chí không thể thu hồi chi phí nâng cấp phần cứng trong vài năm.

Vấn đề còn tồi tệ hơn bởi thực tế là nhiều công ty khai thác đang bị ràng buộc bởi các hợp đồng mua phần cứng dài hạn — những thiết bị hoàn toàn có thể trở nên lỗi thời trước khi kiếm ra được đồng nào. Và với bước tiến không ngừng của công nghệ khai thác, các công ty vận hành phần cứng chỉ cần chậm một thế hệ cũng sẽ chịu bất lợi lớn so với những đơn vị đầu tư vào máy móc thế hệ hiện tại.

Các hoạt động khai thác cũng phải đối mặt với áp lực gia tăng từ các nhà hoạt động vì môi trường, và một số nhóm đã vận động thành công việc tạm dừng các mỏ đào mới ở những khu vực nhạy cảm về môi trường. Cùng với nhau, áp lực từ công chúng, rào cản quy định và chi phí đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ở một số nơi đang đặt ra những rào cản mới đối với việc gia nhập và vận hành mà không phải công ty nào cũng có thể vượt qua.

Thế nhưng lịch sử vẫn đứng về phía tiền mã hóa

Thế nhưng đối với những ai cho rằng khai thác tiền mã hóa đã chết, những người hoài nghi dường như quên mất bảng thành tích phi thường của ngành công nghiệp này trong việc trở nên bất khả xâm phạm trước khủng hoảng (antifragile). Ngành khai thác tiền mã hóa đã sống sót qua rất nhiều đợt suy thoái, để rồi sau đó đạt được cấu trúc lợi nhuận thậm chí còn lớn hơn. Cuộc khủng hoảng hiện tại, dù ảm đạm, không phải là chưa từng có tiền lệ trong lịch sử tiền mã hóa.

Trong thị trường gấu năm 2018, giá Bitcoin đã giảm hơn 80%, nhưng các thợ đào vẫn liên tục bổ sung máy móc mới vào mạng lưới — một dấu hiệu cho thấy niềm tin của họ vào tương lai dài hạn của công nghệ này. Chúng ta đã chứng kiến điều này lặp lại sau mỗi đợt điều chỉnh lớn của thị trường, nơi mạng lưới trở lại thậm chí còn mạnh mẽ hơn và phi tập trung hơn sau mỗi cuộc khủng hoảng.

Các đại dự án trong lĩnh vực khai thác dường như miễn nhiễm với những cú sốc thị trường. Các thực thể như Marathon Digital Holdings không chỉ vượt qua được những cú sập trước đó mà còn tận dụng chúng như cơ hội để mở rộng kinh doanh và củng cố hoạt động vận hành. Những người khổng lồ trong ngành này đã rót hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng AI và các công nghệ khác nhằm giúp bù đắp tổn thất từ hoạt động khai thác, đồng thời cung cấp thêm các dòng doanh thu khác để duy trì hoạt động trong thời kỳ thị trường suy thoái.

Cỗ máy đổi mới không bao giờ dừng lại

Trên thực tế, cuộc khủng hoảng hiện tại đã thúc đẩy tốc độ đổi mới trong lĩnh vực khai thác. Các thợ đào đang nghiên cứu các công nghệ làm mát mới, thu hồi nhiệt thải trong các cơ sở công nghiệp hoặc khu dân cư, và tham gia các chương trình đáp ứng nhu cầu điện (demand-response) cho phép họ ngắt kết nối hệ thống trong thời gian cao điểm của lưới điện để nhận tiền bồi hoàn. Những biện pháp này không chỉ nhằm mục đích hạ thấp chi phí sản xuất mà còn nâng cao tính bền vững về mặt xã hội và môi trường cho hoạt động khai thác.

Ngành công nghiệp này cũng đang xuất hiện xu hướng ngày càng gia tăng đối với việc sử dụng năng lượng tái tạo. Hoạt động khai thác cũng đang dịch chuyển sang Iceland, Na Uy và Canada — nơi các cơ sở lấy nhiều năng lượng hơn từ các nguồn địa nhiệt và thủy điện, giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt cũng như giải quyết các vấn đề môi trường. Động thái chuyển hướng sang năng lượng xanh này không chỉ giúp cải thiện tác động môi trường của ngành mà còn mở ra những cơ hội kinh doanh sinh lời mới ở các khu vực có nguồn tài nguyên tái tạo dồi dào.

Sự phân tán địa lý của hoạt động khai thác cũng giúp mạng lưới trở nên kiên cường hơn trước các cuộc tấn công này. Với các cơ sở hoạt động trải dài qua nhiều quốc gia và thậm chí nhiều châu lục, mạng lưới ít bị ảnh hưởng hơn bởi các khiếu nại hay biện pháp cưỡng chế từ bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào. Sự phi tập trung này đã chứng minh là sức mạnh lớn nhất của ngành công nghiệp, cho phép nó tự vệ và tồn tại ngay cả trong những môi trường pháp lý khắc nghiệt.

Bước vào kỷ nguyên khai thác cấp tổ chức và sự tham gia của doanh nghiệp

Một trong những thay đổi lớn nhất trên bức tranh khai thác những năm gần đây là sự tham gia của các tập đoàn lớn và các nhà đầu tư tổ chức. Thật vậy, các công ty như Tesla và MicroStrategy, cùng với một số quỹ hưu trí, không chỉ mua Bitcoin mà họ còn bắt đầu các hoạt động khai thác của riêng mình hoặc ký hợp đồng với các thợ đào hiện có. Sự tham gia của các tổ chức này mang lại mức độ ổn định và nguồn vốn mà thị trường vốn dĩ đang rất thiếu thốn.

Những thợ đào doanh nghiệp này được trang bị các chiến lược quản trị rủi ro tiên tiến, khả năng tiếp cận nguồn vốn rẻ hơn và năng lực chịu đựng những biến động ngắn hạn vốn có thể khiến một cơ sở nhỏ hơn sụp đổ. Sự hiện diện của họ cũng cung cấp tính hợp pháp rất cần thiết cho ngành, đồng thời góp phần xoa dịu một số lo ngại về mặt quy định vốn luôn đeo bám các hoạt động nhỏ lẻ, kém minh bạch. Các công ty giao dịch đại chúng với bảng cân đối kế toán lành mạnh cùng đội ngũ quản lý chuyên nghiệp đã làm thay đổi hồ sơ rủi ro của ngành khai thác.

Hơn thế nữa, ngành khai thác đã cho phép các dòng doanh thu mới và cơ chế giảm thiểu rủi ro được tích hợp với các hoạt động khác. Do đó, các công ty khai thác có thêm mảng kinh doanh khác (vận hành trung tâm dữ liệu, điện toán AI, khai thác trong dự án năng lượng tái tạo, v.v.) có thể tối ưu hóa trên nhiều nguồn doanh thu và không còn phải phụ thuộc quá nhiều vào biến động giá của tiền mã hóa.

Chu kỳ thị trường và lợi thế từ khủng hoảng

Trong lịch sử, những giai đoạn suy thoái của thị trường lại trở thành thời điểm chiến lược cho các thợ đào có khả năng mua phần cứng với chi phí thấp hơn và bảo đảm được các hợp đồng mua điện giá tốt. Lần này cũng không có gì khác biệt, và bạn sẽ thấy rằng những nhà vận hành dày dạn kinh nghiệm hơn sẽ coi mức giá thấp này là cơ hội để mở rộng quy mô với các mức gia nhập thuận lợi nhất trong nhiều năm qua.

Nền tảng bảo đảm an ninh mạng lưới vẫn không hề bị suy chuyển; Proof of Work vẫn hoạt động chính xác như thiết kế ban đầu. Những biến động giá gần đây không hề đặt năng lực xử lý giao dịch hay các bảo đảm an ninh của mạng lưới vào bất kỳ sự nguy hiểm nào. Nền tảng kỹ thuật kiên cường này chính là cơ sở để ngành công nghiệp có thể phục hồi trở lại.

Quy định pháp lý cũng đang dần trở nên rõ ràng hơn ở nhiều khu vực tài phán. Mặc dù từng ngần ngại hành động, Ban Tài chính Doanh nghiệp của SEC đã làm rõ rằng hoạt động khai thác Proof-of-Work không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật chứng khoán liên bang, mang lại cho các thợ đào Mỹ sự rõ ràng về quy định pháp lý vào thời điểm hết sức cần thiết. Sự chắc chắn về quy định như thế này trong lịch sử luôn mở đường cho sự phát triển và đầu tư lớn vào ngành khai thác.

Tương lai dành cho những người chuẩn bị sẵn sàng

Cuộc khủng hoảng hiện tại đã thúc đẩy một quá trình chọn lọc tự nhiên vốn chỉ giúp ngành công nghiệp trở nên mạnh mẽ hơn. Chỉ những cơ sở hiệu quả nhất, có nguồn vốn dồi dào nhất và có tư duy tiến bộ nhất mới có thể trụ vững, mang lại một hệ sinh thái khai thác lành mạnh và bền vững hơn. Chu kỳ củng cố và hợp lý hóa này đã từng diễn ra sau mỗi đợt suy thoái lớn của thị trường, và sau mỗi lần như vậy, ngành công nghiệp lại trở lại với nguồn lực tốt hơn và hiệu quả cao hơn.

Nhu cầu cốt lõi đối với Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác dường như đang mở rộng dựa trên sự quan tâm của các tổ chức, sự phát triển của công nghệ và mức độ chấp nhận ngày càng tăng của các tài sản này trong thị trường tài chính truyền thống. Nhu cầu nền tảng này đóng vai trò là bệ đỡ cho sự thịnh vượng dài hạn của lĩnh vực khai thác, bất chấp những biến động ngắn hạn của thị trường.

Dù cuộc khủng hoảng hiện tại có đau đớn đến đâu, đây cũng là một cuộc thanh lọc cần thiết từ lâu nhằm loại bỏ các hoạt động kém hiệu quả và đền đáp cho những đơn vị đã xây dựng được mô hình kinh doanh khai thác bền vững, sáng tạo. Ngành công nghiệp bước ra từ bên kia cuộc khủng hoảng này sẽ hiệu quả hơn, có trách nhiệm với môi trường hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Từ cách mạng đến tiến hóa — Công nghệ trong quá khứ, hiện tại và tương lai

Tạm gác lại những hỗn loạn của thị trường hiện tại, có một vài xu hướng công nghệ dài hạn có thể tạo điều kiện thuận lợi cho ngành khai thác. Sự số hóa của nền tài chính thế giới, nhu cầu về các dịch vụ phi tập trung và việc mở rộng công nghệ blockchain sang nhiều lĩnh vực hơn đều là những chỉ dấu cho thấy hoạt động khai thác sẽ tiếp tục có nhu cầu trong tương lai xa hơn.

Các thuật toán và phần cứng khai thác được cải tiến đã làm giảm chi phí vận hành liên quan, đồng thời mang lại lợi nhuận khai thác ngay cả ở mức giá tiền mã hóa thấp hơn. Những cải tiến gần đây về phần cứng chip, hệ thống làm mát và quản lý năng lượng đang thúc đẩy sự ra đời của các thiết bị khai thác hiệu quả hơn nhiều so với các thế hệ trước, giúp giảm lượng năng lượng cần thiết cho một đơn vị công việc tính toán.

Hơn nữa, sự xuất hiện của AI và học máy trong lĩnh vực khai thác đã mở ra những lựa chọn mới để tối ưu hóa và cải tiến. Các máy đào thông minh hiện có khả năng tự động phản ứng với giá điện, độ khó của mạng lưới và thậm chí cả thị trường, tự động bật tắt để đạt lợi nhuận tối đa đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường. Những đột phá công nghệ này bảo đảm rằng ngành khai thác sẽ luôn luôn tiến hóa và hoàn thiện, bất kể điều kiện thị trường hiện tại ra sao.

Môi trường kinh tế toàn cầu và đề xuất giá trị dài hạn

Thật vậy, điều kiện kinh tế mà chúng ta đang đối mặt ngày nay với lạm phát cao, sự mất giá của tiền tệ và bất ổn địa chính trị chỉ càng củng cố thêm triển vọng dài hạn cho Bitcoin (và tiền mã hóa) trong tương lai. Giờ đây, khi các hệ thống tài chính truyền thống ngày càng bị đe dọa, chính những thuộc tính của tiền mã hóa vốn khiến chúng dễ bị lạm dụng — tính phi tập trung và khả năng chống kiểm duyệt — lại càng trở nên có giá trị hơn. Đề xuất giá trị căn bản này bảo đảm nhu cầu liên tục đối với tính bảo mật và phi tập trung mà hoạt động khai thác mang lại.

Việc gia tăng sử dụng Bitcoin như một kho lưu trữ giá trị, cho cả các nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức, đang tạo ra một nền tảng nhu cầu dài hạn nâng đỡ lĩnh vực khai thác. Không giống như các bong bóng đầu cơ sẽ vỡ tan và kéo theo sự sụp đổ của nhu cầu, nhu cầu của nền kinh tế thực đối với Bitcoin đang tăng tốc — và các trường hợp sử dụng ngày càng trở nên quan trọng — song hành với các dấu hiệu suy yếu trong các hệ thống tài chính truyền thống. Do đó, nhu cầu dồn nén này chính là nền tảng cho một tương lai bền vững của lĩnh vực khai thác.

Đối với các bên tham gia giao dịch như vậy, các giải pháp như USDT Transfer Tool của Netts cung cấp một phương thức đơn giản để chuyển USDT trên blockchain của TRON mà không cần các yêu cầu về TRX hoặc Energy. Giải pháp đột phá này mang lại khả năng thanh toán hoa hồng trực tiếp bằng USDT, xóa tan phiền toái phát sinh từ việc phải thuê Energy hoặc sở hữu TRX chỉ để chuyển USDT. Công cụ tiện lợi này cung cấp các giao dịch dựa trên TRC an toàn, nhanh chóng và miễn phí, giúp việc chuyển USDT qua mạng TRON trở nên thật đơn giản.